KALDIRMA EKİPMANLARI VE İŞ MAKİNELERİ MUAYENELERİ
Kaldırma ekipmanları (bu kavram, günlük çalışmalarımız sırasında kullanılan vinçler, forkliftler, elektrikli kaldırma düzenekleri, araç lift kapakları vb. neredeyse tüm makineleri kapsar) ile çeşitli tehlikeli ekipmanların işletilmesi sırasında, güvenli teknik koşulların sağlanması ve bu ekipmanların periyodik kontrollerinin takip edilmesi işletmecinin sorumluluğundadır.
Çalışma süreçlerinde kullanılan ekipmanlar zamanla aşınır, kullanım özellikleri değişir ve güvenlik donanımlarında arızalar meydana gelebilir. Bu nedenle bu ekipmanların işletilmesi daha yüksek risk taşır.
Hem işverenin hem de çalışanların ortak menfaati, ilgili kaldırma ekipmanlarının işletme açısından güvenilir ve iyi teknik durumda olmasıdır.
Yetkili bir kaldırma ekipmanı muayene uzmanı tarafından gerçekleştirilen, sözde iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki makine muayeneleri tam olarak bu amaca hizmet eder ve son derece önemli ve karmaşık bir görevdir.
Periyodik makine muayenelerinin yaptırılması, sağlığı tehlikeye atmayan ve güvenli çalışma koşullarının temel gerekliliklerinden biridir.
Bu muayeneler; yasa, yönetmelik ve standartlar tarafından düzenlenmiştir, dolayısıyla işverenler için zorunlu bir yükümlülüktür.
1. Kaldırma ekipmanlarının muayenesine ilişkin olarak aşağıdaki hizmetleri sunuyorum:
-
Çalışma / kullanım grup numarasına göre sınıflandırma yapılması.
-
İşletme ve kullanım dokümantasyonunun oluşturulması ve güncel tutulması.
-
Muayene planlarının hazırlanması ve kontrollerin gerçekleştirilmesi.
-
Kaldırma ekipmanları ve kaldırma düzeneklerinin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında devreye alınması (işletmeye alma).
-
2. Ana Muayene:
Bu, en önemli ve en kapsamlı muayene görevlerinden biridir.
İncelenen ekipman, her durumda ve ilgili standartlara uygun olarak kontrol edilmelidir. Bu kapsamda; makinenin tüm çalışma fonksiyonları, taşıma kapasitesi, yapısal durumu ve sağlığı tehlikeye atmayan güvenli işletimi garanti edentüm unsurlar ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
Ana muayenenin düzenliliği ve sıklığı, işletme grup numarasına göre belirlenir.
Genel olarak, her ana muayene aynı zamanda bir yapısal muayeneyi de kapsar. Ana muayene, belirlenen işletme grup numarasına göre periyodik olarak tekrarlanmalıdır.
İşletme grup numarasına bağlı olarak ana muayene periyotları 9, 12, 18, 21 veya 24 ay olabilir.
Yerinde yapılan muayene sonrasında her durumda basılı ve dijital muayene raporu hazırlanır. Bu rapor, kaldırma ekipmanına ilişkin olarak aşağıdakileri içerir:
-
Tespitler ve değerlendirmeler,
-
Uygunsuzluk bulunması halinde ayrıntılı hata listesi,
-
Öneriler ve diğer ilgili bilgiler.
Kaldırma ekipmanları, kaldırma ekipmanı kayıt defteri (ekipman günlüğü) ile donatılmıştır.
Ana muayenenin gerçekleştirilmesi bu kayıt defterine işlenir.
3. Yapısal Muayene:
Yapısal muayenenin ana muayeneden farkı, bu aşamada ölçüm cihazlarıyla yapılan testlerin
(örneğin aşırı yük testi, fren performans ölçümü vb.) zorunlu olmamasıdır. Ancak buna rağmen, sağlığı tehlikeye atmayan ve güvenli işletimi etkileyebilecek tüm yapısal bileşenlerin bütünlüğü mutlaka kontrol edilmelidir.
Yapısal muayenenin periyodu da işletme grup numarasına göre belirlenir.
İşletme grup numarasına bağlı olarak yapısal muayene periyotları 3, 4, 6, 7 veya 8 ay olabilir.
Yerinde yapılan muayenenin ardından her durumda basılı ve dijital muayene raporu hazırlanır. Bu rapor, kaldırma ekipmanına ilişkin olarak şunları içerir:
-
Tespitler ve değerlendirmeler,
-
Uygunsuzluk bulunması halinde ayrıntılı hata listesi,
-
Öneriler ve diğer ilgili bilgiler.
Kaldırma ekipmanları, kaldırma ekipmanı kayıt defteri (ekipman günlüğü) ile donatılmıştır.
Yapısal muayenenin gerçekleştirilmesi bu kayıt defterine işlenir.
4. Güvenlik Teknik Muayenesi:
Güvenlik teknik muayenesi, esasen iş sağlığı ve güvenliği ile teknik açıdan yapılan bir incelemedir ve ekipmanın işletmeye alınmasından itibaren 5 yılda bir gerçekleştirilmesi zorunludur.
Muayene sırasında aşağıdaki hususlar kontrol edilmelidir:
-
Makinenin genel teknik durumu,
-
Kumanda ve kontrol elemanlarının sağlamlığı, çalışabilirliği, boşlukları vb.,
-
Uyarı piktogramlarının ve işaretlerinin mevcut olup olmadığı,
-
Makinenin genel çalışma fonksiyonları,
-
Makinenin çevresi ve operatörü açısından herhangi bir tehlike oluşturup oluşturmadığı.
Yerinde yapılan incelemenin ardından her durumda hem basılı hem de dijital muayene raporu düzenlenir. Bu rapor, kaldırma ekipmanına ilişkin olarak aşağıdaki bilgileri içerir:
-
Tespitler ve değerlendirmeler,
-
Herhangi bir uygunsuzluk olması durumunda ayrıntılı hata / eksiklik listesi,
-
Öneriler ve diğer ilgili hususlar.
Kaldırma ekipmanları, kaldırma ekipmanı kayıt defteri (ekipman günlüğü) ile donatılmıştır.
Yapısal muayenenin gerçekleştirilmesi bu kaldırma ekipmanı kayıt defterine işlenir.
5. Yapılan muayenelerden sonra aşağıdakilerden emin olabiliriz ki:
-
şletilen kaldırma ekipmanları ve bu ekipmanların kullanım araçları, amacına uygun şekilde kullanıldığında sürekli olarak çalışır durumda kalır.
-
Resmî denetimler sırasında tüm mevzuat ve gerekliliklere eksiksiz uyulduğu teyit edilir ve böylece ciddi para cezalarından kaçınılır.
-
Makine, ne operatör için ne de çevresi için herhangi bir tehlike oluşturmaz.
-
Çalışanlar, işlerini yerine getirirken kontrol edilmiş ve onaylanmış ekipmanlar kullanır.
6. Kaldırma ekipmanlarının yapısal ve ana muayenelerinde önemli hususlar:
-
Muayene planına uygun olarak periyodik yapısal muayeneleri ve ana muayeneleri gerçekleştirir, muayene sonuçları hakkında resmî rapor (tutanak) hazırlarız.
Ana muayeneler genel olarak tarafımızca yapılır; ancak izin verilen azami yükü 1000 kg’dan fazla olan kaldırma ekipmanları ile operatör çalışma yerinin kaldırma arabası üzerinde bulunduğu ve arabanın 1,5 m’den daha yükseğe kaldırılabildiği ekipmanlar söz konusu olduğunda, muayeneler kaldırma ekipmanı uzmanının (bilirkişi) katılımıyla gerçekleştirilir. -
Eksik piktogramların ve güvenlik işaretlerinin tamamlanması ve yenilenmesi.
-
Kaldırma ekipmanlarına ait eksik makine kitaplarının (kullanım kılavuzlarının), Macaristan’da temin edilebilir olması hâlinde, ikame edilmesi ve temin edilmesi sürecinde destek sağlanması.
7. Kaldırma ekipmanlarının periyodik muayenesinin gerçekleştirilmesi:
İlgili MSZ Standardı: MSZ 9721-4:2012
İçerik
-
Muayene düzeni
-
Muayenenin konusu
-
Muayenenin yöntemi
-
Ana muayene ve yapısal muayene – Ek
Metinde atıfta bulunulan Macar devlet standardı
Konuya ilişkin mevzuat
1. MUAYENE DÜZENİ
1.1 Genel hükümler
1.1.1
Forklift, işletmeye alındıktan sonra belirlenmiş zaman aralıklarında periyodik muayeneye
(yapısal muayene, ana muayene ve güvenlik teknik muayenesi¹) tabi tutulmalıdır.
Not:
Forklift, kaldırma ekipmanlarına ilişkin kaza önleme ve sağlık koruma güvenlik talimatları²
(bundan sonra “güvenlik talimatı” olarak anılacaktır) uyarınca, vardiya muayenesine de tabi tutulmalıdır.
Muayenenin kapsamı ekte yer almaktadır.
¹ Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısının 8/1985. (VI.20.) ME sayılı kararnamesi – iş sağlığı ve güvenliği iç denetimine ilişkin.
² Metalurji ve Makine Sanayi Bakanı, Ulaştırma ve Posta Bakanı ile İmar ve Şehircilik Bakanı tarafından yayımlanan
1/1978. (I.28.) KGM–KPM–ÉVM sayılı ortak kararname.
1.1.2
Periyodik muayeneler sırasında, kaldırma ekipmanının amacına uygun ve güvenli şekilde işletilip işletilemeyeceği,
makine kullanım kılavuzu ve standartların gereklerini karşılayıp karşılamadığı, yani çalışır durumda olup olmadığıkontrol edilmelidir.
1.1.3
Ana ve yapısal muayene sırasında (Bölüm 4), forkliftin yapısal elemanlarında hasar, aşınma, kalıcı deformasyon veya başka bir düzensizlik
(örneğin cıvata veya kama bağlantılarında gevşeme, çatlak, kırılma) bulunup bulunmadığı;
güvenlik donanımlarının mevzuata uygun şekilde çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir.
Ana muayene sırasında ayrıca, yapısal muayenelerin yapılıp yapılmadığı ve bu muayenelerde tespit edilen
eksikliklerin giderilip giderilmediği de denetlenmelidir.
1.1.4
Güvenlik teknik muayene sırasında aşağıdaki hususlar kontrol edilmelidir:
-
Forkliftin kullanım sırasında tehlike oluşturan etkenlere karşı yeterli korumaya sahip olup olmadığı,
-
Forkliftin amacına ve teknik özelliklerine uygun şekilde kullanılıp kullanılmadığı
(örneğin kapalı alanlarda yalnızca elektrikli forkliftler veya bu amaç için özel olarak tasarlanmış içten yanmalı forkliftlerin kullanılması), -
Forkliftin görevlerini güvenli şekilde yerine getirmesini sağlayan güvenlik donanımlarının mevcut ve çalışır durumda olup olmadığı,
-
Forklifte ilişkin muayene ve bakım düzeninin mevzuata uygunluğu,
-
Forkliftin eşlik eden dokümantasyonunun (bireysel kayıtlarının) uygunluğu ve doğru şekilde tutulup tutulmadığı,
-
Forkliftin, orijinal durumuna veya tasarımına kıyasla izinsiz şekilde değiştirilip değiştirilmediği¹,
-
Forkliftin iş sağlığı ve güvenliği uygunluk belgesine sahip olup olmadığı.
1.1.5
Ana muayene, yapısal muayeneyi de kapsadığından, her ana muayene aynı zamanda bir yapısal muayene sayılır.
Güvenlik teknik muayene, ne ana muayene ne de yapısal muayene ile eşdeğerdir;
ancak bunlarla birleştirilebilir ve aynı anda gerçekleştirilebilir.
1.1.6
Her muayene için muayene tutanağı (raporu) düzenlenmelidir.
Güvenlik teknik muayene, ana veya yapısal muayene ile birlikte yapılmışsa, sonucu
ya ayrı bir raporda ya da muayene raporu içinde ayrı bir bölümde belirtilmelidir.
Muayenelerin yapıldığı, forkliftin eşlik eden dokümantasyonunda; muayene raporu, ölçüm kayıtları
veya diğer belgelerin tanımlayıcı numaralarına atıf yapılarak doğrulanmalıdır.
Muayene bulgularını ve sonuçlarını içeren tüm yazılı belgeler, forkliftin eşlik eden
dokümantasyonunun eki olarak saklanmalıdır.
1.1.7
Ana ve yapısal muayeneler, 1.2 bölümünde belirtilen zaman aralıklarına göre;
güvenlik teknik muayene ise en az beş yılda bir veya forkliftin kullanım ortamı değiştiğinde
(örneğin hizmet verdiği teknolojinin değişmesi durumunda) yapılmalıdır.
Not:
Güvenlik teknik muayenenin periyodu, çalışma koşullarına bağlı olarak işletmeci tarafından
önemli ölçüde kısaltılabilir.
1.2 Ana Muayene ve Yapısal Muayene Aralıkları
1.2.1
Ana muayene ve yapısal muayenenin zaman aralıkları, işletme grup numarasına göre belirlenir.